Zapach cytryny wszyscy znamy – lekki i orzeźwiający, dla większości atrakcyjny. Samą cytrynę też kojarzymy jako sprzyjającą zdrowiu, a reputację tę nadaje jej witamina C, choć w cytrynie występuje dużo więcej prozdrowotnych składników. Jednak czy jej rześki zapach także przynosi nam korzyści? Okazuje się, że aromat olejku eterycznego z cytryny ma całkiem pokaźny wachlarz właściwości, w tym także dla mózgu!

Właściwości cytrynowego olejku eterycznego

Olejek z cytryny jest moim zdaniem jednym z najbardziej fascynujących olejków eterycznych, ze względu na szeroki i zróżnicowany profil właściwości zdrowotnych. Poniżej opisuję kilka najważniejszych i najciekawszych.

Wpływ na samopoczucie

Olejek cytrynowy jest jednym z tych, które świetnie wpływają nie tylko na zdrowie fizyczne, ale i na sferę mentalną. W tym aspekcie najefektywniej działa antystresowo. W badaniach na myszach wykazano, że jest to zasługa modulowania aktywności serotoniny (szczególnie za pośrednictwem receptora 5-HT(1A)) i dopaminy w mózgu[1]. Na szczurach natomiast zbadano wpływ długiej ekspozycji (2 tygodnie) na zapach cytryny, na poziom lęku na uniesionym labiryncie krzyżowym (Elevated Plus Maze)[9]. Szczury eksponowane na aromat cytryny miały mniejszy poziom lęku, a dodatkowo w tym badaniu stwierdzono też większą odporność na ból.

Wpływ na mózg

Przeprowadzono ciekawe badanie z użyciem cytrynowego olejku eterycznego na myszach z modelem choroby Alzheimera. Sprawdzano, jak olejek wpłynie na kognicję myszy i podstawowe parametry biochemiczne, które są z nią powiązane[2]. Ze zmian biochemicznych zauważono wzrost (a raczej zmniejszanie spadku) acetylocholinoesterazy (AChE), czyli enzymu, który rozkłada acetylocholinę. Ta jest z kolei neuroprzekaźnikiem mocno zaangażowanym w formowanie pamięci. Poza tym podnosiły się BDNF (czynnik neurotroficzny), synaptofizyna (wskaźnik gęstości synaptycznej) i PSD95 (marker postsynaptyczny).

W kwestii praktycznych efektów: przeprowadzono badanie na tureckich studentach[8]. Podzielono ich na dwie grupy i oceniano efekty nauki języka angielskiego – jedna grupa odbywała lekcję w sali z rozpylanym zapachem cytryny, a druga w zwyczajnych warunkach. Test przeprowadzony po 2 tygodniach pokazał, że „cytrynowa” grupa poradziła sobie wyraźnie lepiej. Kolejny test po miesiącu od rozpoczęcia próby już nieco zatarł różnice, jednak nadal grupa z aromatem cytryny wypadała lepiej od grupy kontrolnej.

Wykazano też, że ma właściwości neuroprotekcyjne. Jest to zasługa głównie redukcji stresu oksydacyjnego, o czym więcej w kolejnym punkcie.

Działanie ochronne

W badaniach wykazano, że olejek cytrynowy działa przeciwgrzybiczo i przeciwbakteryjnie, więc pomaga w walce z intruzami w naszych organizmach.

Bakterie, które zwalcza olejek cytrynowy[4]: Bacillus cereus, Mycobacterium smegmatis, Listeria monocytogenes, Lactobacillus curvatus, L. sakei, Micrococcus luteus, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudococcus aeruginosa, Proteus vulgaris, Enterobacter gergoviae, E. ammnigenus, Staphylococcus aureus, S. carnosus, S. xylosus.

Grzyby zwalczane przez olejek z cytryny[4]: Aspergillus niger, A. flavus, Penicillium verrucosum, P. chrysogenum, Kluyveromyces fragilis, Rhodotorula rubra, Candida albicans, Hanseniaspora guilliermondii, Debaryomyces hansenii.

Olej eteryczny z cytryny ma również właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające, dzięki czemu wspiera zdrowie u podstaw, również zdrowie mózgu. W badaniach na myszach zauważono, że olejek eteryczny z cytryny zwiększał poziomy GSH oraz aktywność SOD, katalazy i GPx w hipokampie, a przy tym znacząco zmniejszał poziom peroksydacji lipidów i zawartość azotynów[7].

olejek eteryczny z cytryny

Odchudzanie?

Ten podpunkt jest interesujący. Otóż olejek eteryczny z cytryny aktywuje część układu współczulnego unerwiającą białą tkankę tłuszczową (WAT)[10], dzięki czemu wzrasta tempo lipolizy i możliwe jest zahamowanie przyrostu tkanki tłuszczowej lub jej sprawniejsze spalanie, w zależności od towarzyszących warunków. Ciężko jest jednak traktować aromaterapię olejkiem cytrynowym jako sposób na odchudzanie. Bardziej jako ciekawostkę 😉

Korzyści w ciąży

Tak, możliwe jest stosowanie olejku cytrynowego podczas ciąży. Jupi! Ale po co go stosować? A no, na zmniejszenie nudności i wymiotów[3]. Są to jedne z najbardziej dotkliwych objawów ciąży, które występują bardzo często (50-80% przypadków), a niekiedy ciężko jest się ich pozbyć. W badaniu brało udział 100 ciężarnych kobiet uskarżających się na wyżej wymienione objawy. W grupie badanej 50% uczestniczek notowało zadowalające efekty, w porównaniu do 36% w grupie kontrolnej. Aromaterapia polegała na upuszczeniu dwóch kropli olejku na bawełnianą tkaninę, przysunięciu jej na odległość ok. 3 cm od nosa i zrobieniu 3 głębokich wdechów w momentach odczuwania nasilonych nudności. Efekty były zauważane od 2 dnia stosowania takiej kuracji. Wyniki pokrywają się z innymi, podobnymi badaniami w tym temacie, więc skuteczność jest dobrze potwierdzona.

Zastosowanie w kosmetykach

Kolejny, nieoczywisty podpunkt. Olejek z cytryny może zwiększać możliwości penetracyjne skóry[5] przez niektóre z witamin używanych w recepturach kremów. Właściwości te stwierdzono zarówno dla substancji rozpuszczalnych w tłuszczach: α-tokoferol (witamina E) i octan retinylu (witamina A), jak i w wodzie: pirydoksyna (witamina B6) i kwas askorbinowy (witamina C).

Olejek cytrynowy a COVID?

Receptor enzymu konwertującego angiotensynę 2 (ACE2) jest ważnym elementem, który uczestniczy w migracji koronawirusa do wnętrza komórek. Sprawdzano wpływ 10 różnych olejków na aktywność tego receptora, a spośród nich olejki z cytryny i geranium wykazywały działanie najsilniej hamujące jego ekspresję[6]. Limonen był najbardziej aktywnym spośród składników olejku cytrynowego. Autorzy sugerują, że olejki z cytryny i geranium są wartymi uwagi, naturalnymi środkami antywirusowymi, które mogą stanowić profilaktykę przeciw zakażeniu SARS-CoV-2.

Jak dyfuzować olejek cytrynowy?

Wbrew pozorom, nie jest to łatwa sprawa. Dotyczy to nie tylko cytryny, ale ogólnie olejków eterycznych z cytrusów. Niestety nie nadają się one do większości ultradźwiękowych nawilżaczy powietrza, które są też używane do aromaterapii. Powodem jest to, że zbiornik na wodę i olejki jest zazwyczaj z plastiku, a składniki olejków cytrusowych wchodzą w reakcję z tworzywem sztucznym. Problematyczne jest też podgrzewanie na tradycyjnych kominkach, gdyż akurat cytrusy bardzo opornie się dyfuzują tą metodą. Najskuteczniejszym sposobem dyfuzji jest użycie bardziej zaawansowanego dyfuzora nebulizującego, którego zbiornik wykonany jest ze szkła, a sama dyfuzja jest bardzo efektywna także przy olejach cytrusowych.

Alternatywą dla dyfuzji może być użycie naskórne, gdyż składniki aktywne olejku cytrynowego są wchłaniane również przez skórę. Olejku można użyć do masażu po rozrobieniu go z olejem bazowym (np. z migdałów, kokosa lub awokado) lub nakładać na skórę gotowym rollerem do aromaterapii. Możliwe jest też tak proste działanie, jak zakraplanie olejku na chusteczkę i przykładanie jej do nosa, by wraz z głębokim oddechem wciągnąć również związki lotne olejku.

Podsumowanie

Olejek cytrynowy jest niedrogi, jego aromat jest lekki i świeży, a korzyści wynikające z jego dyfuzji są znaczne. Jedynym minusem jest to, że tak jak i inne olejki z cytrusów, ciężko jest go dyfuzować efektywnie, o ile nie dysponujesz odpowiednim sprzętem. Moim zdaniem jest to konieczna pozycja w asortymencie osoby, która interesuje się zarówno aromaterapią, jak i wspomaganiem mózgu.

PS. Koniecznie przeczytaj artykuł PODSTAWY AROMATERAPII

Źródła:

Źródła (rozwiń)
  • [1] Migiwa Komiya et al. „Lemon oil vapor causes an anti-stress effect via modulating the 5-HT and DA activities in mice” Behav Brain Res. 2006 Sep 25;172(2):240-9.
  • [2] Bonan Liu et al. „Lemon essential oil ameliorates age-associated cognitive dysfunction via modulating hippocampal synaptic density and inhibiting acetylcholinesterase” Aging (Albany NY). 2020 May 15; 12(9): 8622–8639
  • [3] Parisa Yavari kia et al. „The Effect of Lemon Inhalation Aromatherapy on Nausea and Vomiting of Pregnancy: A Double-Blinded, Randomized, Controlled Clinical Trial” Iran Red Crescent Med J. 2014 Mar; 16(3): e14360.
  • [4] Noura S. Dosoky, William N. Setzer „Biological Activities and Safety of Citrus spp. Essential Oils” Int J Mol Sci. 2018 Jul; 19(7): 1966.
  • [5] L Valgimigli et al. „Lemon (Citrus limon, Burm.f.) essential oil enhances the trans-epidermal release of lipid-(A, E) and water-(B6, C) soluble vitamins from topical emulsions in reconstructed human epidermis” Int J Cosmet Sci. 2012 Aug;34(4):347-56.
  • [6] K. J. Senthil Kumar et al. „Geranium and Lemon Essential Oils and Their Active Compounds Downregulate Angiotensin-Converting Enzyme 2 (ACE2), a SARS-CoV-2 Spike Receptor-Binding Domain, in Epithelial Cells” Plants (Basel). 2020 Jun; 9(6): 770.
  • [7] Lidianne Mayra Lopes Campêlo et al. „Antioxidant activity of Citrus limon essential oil in mouse hippocampus” Pharm Biol. 2011 Jul;49(7):709-15.
  • [8] Burhan Akpinar „The effects of olfactory stimuli on scholastic performance.” The Irish Journal of Education, 2005, xxxvi, pp. 86-90
  • [9] Ilaria Ceccarelli et al. „Effects of long-term exposure of lemon essential oil odor on behavioral, hormonal and neuronal parameters in male and female rats” Brain Res. 2004 Mar 19;1001(1-2):78-86.
  • [10] Akira Niijima, Katsuya Nagai "Effect of olfactory stimulation with flavor of grapefruit oil and lemon oil on the activity of sympathetic branch in the white adipose tissue of the epididymis" Exp Biol Med (Maywood). 2003 Nov;228(10):1190-2.