Olej roślinny to wyjątkowy rodzaj ekstraktu. Stanowi bardzo skoncentrowane źródło kwasów tłuszczowych i substancji, które normalnie w nieobronionej roślinie występują w niewielkich stężeniach. Niektóre oleje roślinne są niezwykle cennymi mieszankami nienasyconych kwasów tłuszczowych i licznych fitoskładników rozpuszczalnych w tłuszczach, których bez ekstrakcji nie bylibyśmy w stanie spożyć w odpowiednio dużych ilościach, by wywołać efekt prozdrowotny. Olej z rokitnika jest jednym z olejów, które cieszą się najlepszą sławą w aspekcie działania prozdrowotnego.

Czym jest rokitnik?

Rokitnik zwyczajny to roślina różopodobna z rodziny oliwnikowatych, występująca w Europie i Azji. Jej dzikie siedliska można znaleźć nawet w Polsce, choć są to jedynie wybrzeża Bałtyku. Ma tam doniosłą funkcję, gdyż zabezpiecza wydmy i skarpy przed erozją. Ze względu na swoją unikatowość w tym rejonie, dzikie siedliska Rokitnika są objęte ochroną. Poza nabrzeżami morskimi w innych rejonach Rokitnik lubuje się też w górskich zboczach i dolinach rzek. Niemniej możemy korzystać z prozdrowotnych właściwości rokitnika dzięki licznym komercyjnym uprawom tej rośliny.

Morfologicznie jest krzewem mierzącym zazwyczaj od 1,5 m do 6 m wysokości. Ma wąskie liście i charakterystyczne, niewielkie owoce w kolorze pomarańczowym. Głównie z owoców robi się przetwory wyjątkowo obfite w substancje biologicznie czynne, w tym olej z rokitnika. Olej ten pozyskiwany jest w wyniku mechanicznego tłoczenia na zimno lub ekstrakcji z owoców, lub nasion rośliny.

Owoce rokitnika zwyczajnego
A tak wyglądają owoce rokitnika.

Inne nazwy: Hippophae rhamnoides, Sea buckthorn, Seaberry, Sandthorn, Rokitnik zwyczajny, Rokitnik pospolity.

Bogactwo wyjątkowych składników

Olej z rokitnika wyróżnia bardzo przyjazny dla zdrowia człowieka profil kwasów tłuszczowych. Jest w nim m.in. szczególnie ceniony kwas gamma-linolenowy (GLA) z rodziny Omega-6, czy też unikatowy kwas palmitooleinowy omega-7. Poza tłuszczami olej z rokitnika obfituje też w przeciwutleniacze, witaminę C, flawonoidy, polifenole i polisacharydy oraz w sterole roślinne, karotenoidy i witaminę E (tokoferole i tokotrienole).

Oleje z rokitnika mogą być pozyskiwane na różne sposoby, co może poniekąd wpływać na ich skład. Dla przykładu olej z owoców rokitnika ma dużo więcej kwasu Omega-7 (30-35%) niż olej z nasion rokitnika, gdzie tego kwasu nie jest aż tak dużo.

Profil kwasów tłuszczowych w oleju rokitnikowym:

Kwas tłuszczowy Stężenie % Omega
Nasycone kwasy tłuszczowe
Kwas palmitynowy 30–33
Kwas stearynowy <1
Nienasycone kwasy tłuszczowe
Kwas palmitooleinowy 30–35 7
Kwas oleinowy 14–18 9
Kwas linolowy (LA) 5–7 6
Kwas α-linolenowy (ALA) 30 3
Kwas γ-linolenowy (GLA) 35 6
Kwas gondolowy 2 9

Źródło tabeli: doi:10.1186/s12944-017-0469-7

Łącznie olej rokitnikowy ma około 190 składników aktywnych.

Na co działa olej z rokitnika?

Olej rokitnikowy ma bogaty skład i bez wątpienia można go uznać za żywność funkcjonalną, tudzież prozdrowotny suplement. Może wpływać na wiele aspektów zdrowia, a poniżej opiszę jego najpopularniejsze właściwości.

Przede wszystkim dla zdrowego serca

Olej z rokitnika szczególnie korzystnie wpływa na zdrowie układu sercowo-naczyniowego.
W literaturze fachowej jest sporo wzmianek o pozytywnym wpływie na lipidogram, a szczególnie na wzrost cholesterolu HDL przy jednoczesnym obniżaniu wartości cholesterolu całkowitego. Zauważano także dobry wpływ na ciśnienie tętnicze.

Właściwości oleju z rokitnika wskazują, że jest dobrym elementem profilaktyki przeciwmiażdżycowej. Zarówno zawarte w nim nienasycone kwasy tłuszczowe, jak i sterole roślinne są uważane za pożądane w diecie dla obniżenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Wsparcie dla układu pokarmowego

Stosowanie doustne oleju z rokitnika może być pomocne w gojeniu wrzodów i nadżerek w błonach śluzowych żołądka i jelit. Bywa też stosowany w stanach zapalnych przewodu pokarmowego i pomocniczo przy biegunkach. W literaturze zauważono również właściwości hepatoprotekcyjne.

olej rokitnikowy z owoców rokitnika zwyczajnego

Dla zdrowia skóry

Branża kosmetyczna zasadniczo bardzo sobie ceni sobie oleje roślinne, gdyż te stosowane zewnętrznie tworzą na skórze tłuszczowy film stanowiący barierę przed przeznaskórkową utratą wody. W ten sposób skóra staje się bardziej nawilżona. Dzięki swoim składnikom olej z rokitnika wydaje się szczególnie atrakcyjny. Ma on nadawać skórze zdrowy i estetyczny wygląd, poprawiając jej parametry zdrowotne. Dzięki obecności omega-6 (GLA) i omega-7 efektywnie usprawnia procesy regeneracyjne w skórze. Olej z rokitnika poprawia krążenie krwi, usprawniając transport tlenu do komórek skóry i odprowadzania z niej toksyn. GLA po wniknięciu w skórę konwertuje do prostaglandyn, dzięki czemu chroni przed infekcjami, alergiami, nadmiernymi stanami zapalnymi i spowalnia efekty procesów starzenia. GLA jako budulec składników cementu międzykomórkowego wiąże komórki naskórka. Jest także składnikiem fosfolipidów budujących błony komórkowe. Wspomniany wcześniej efekt tworzenia naskórnego filmu jest wzmacniany przez zawarte w oleju rokitnikowym sterole (głównie beta-sitosterol), które umacniają barierę lipidową na skórze.

Stosowany miejscowo na skórę może regenerować poparzenia skórne, wynikające np. z ekspozycji na słońce lub radioterapii. Tradycyjnie jest też stosowany do przyspieszania gojenia ran i redukowania blizn. Duża w tym zasługa kwasu palmitooleinowego, który jest składnikiem skórnych lipidów i efektywnie aktywuje procesu naprawcze w naskórku.

W branży kosmetycznej olej rokitnikowy jest używany głównie jako składnik kremów do skóry dojrzałej, kremów odmładzających i antyzmarszczkowych.

Podsumowanie

Olej z rokitnika zwyczajnego jest doskonałym źródłem tłuszczu w diecie. Zawiera unikatową kompozycję kwasów tłuszczowych w akompaniamencie wielu witamin i fitoskładników, które mają świetny wpływ na zdrowie człowieka. Ma zastosowanie zarówno jako doustny suplement, jak i surowiec kosmetyczny do stosowania na skórę, by poprawić jej kondycję lub przyspieszyć gojenie ran i oparzeń.

Źródła:

  • Zielińska A, Nowak I. Abundance of active ingredients in sea-buckthorn oil. Lipids Health Dis. 2017;16(1):95. Published 2017 May 19. doi:10.1186/s12944-017-0469-7
  • Solà Marsiñach M, Cuenca AP. The impact of sea buckthorn oil fatty acids on human health. Lipids Health Dis. 2019;18(1):145. Published 2019 Jun 22. doi:10.1186/s12944-019-1065-9
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rokitnik_zwyczajny