Nootropy – sposób na poprawę pamięci i sprawniejszą pracę mózgu - gra na nerwach
Środki nootropowe - Jak działają nootropy? - Preparaty na poprawę pamięci

Nootropy – sposób na poprawę pamięci i sprawniejszą pracę mózgu

Opublikowano 22 lutego 2019 przez Wojciech Nowosada

Nootropy niegdyś znane były głównie wśród przedstawicieli wymagających zawodów, takich jak inżynier, lekarz, czy prawnik. Obecnie ich sława zatacza coraz szersze kręgi. Chętnie sięgają po nie studenci oraz osoby po prostu pragnące usprawnić swoje codzienne funkcjonowanie i podnieść produktywność.

Nootropy – co to właściwie jest?

Nootropy to grupa środków i substancji, które służą zdrowiu mózgu i poprawiają pamięć. Pojęcie środka nootropowego jest jednak często nadużywane, ponieważ zazwyczaj mianem tym określa się każdy środek, który w jakimś stopniu pozwala nam sprawniej myśleć. Fakt jest jednak taki, że na miano nootropu dana substancja musi sobie zasłużyć, spełniając określone kryteria zawarte w definicji.

Jakie właściwości musi posiadać lek nootropowy?

Czym są srodki nootropowe? - Definicja leków nootropowych - Cornelieu E. Giurgea
źródło: https://ro.wikipedia.org/wiki/Corneliu_E._Giurgea

Definicja leku nootropowego została nakreślona przez psychologa i chemika z Rumunii – Cornelieu E. Giurgea. Był on też odkrywcą piracetamu (1964 r). Pojęcie nootropu powstało z połączenia greckich słów νους (nous, rozum) oraz τρέπειν (trepein, „nagiąć” lub „skręcać”). Co ciekawe, pojęcie środka nootropowego zostało stworzone przez Pana Giurgea w 1972 roku, a więc na 8 lat po odkryciu piracetamu. Czyni to piracetam środkiem starszym, niż sama idea leków nootropowych.

Przechodząc do sedna, środek nootropowy powinien:

  • poprawiać pamięć i zdolność do nauki
  • utrzymywać zdolności kognitywne nawet w niesprzyjających/rozpraszających warunkach
  • zwiększać odporność układu nerwowego na działanie toksyn, działać neuroprotekcyjnie
  • zwiększać efektywność mechanizmów kontroli w regionach korowych i podkorowych mózgu
  • nie wykazywać typowych dla innych psychotropów efektów (sedacja lub silna stymulacja)
  • nie mieć lub mieć minimalną ilość skutków ubocznych

Ponadto uznaje się, że lek nootropowy przynosi korzyści także osobom względnie zdrowym, nie tylko pacjentom z już stwierdzonymi chorobami układu nerwowego. Obecnie coraz szerszej grupie substancji przypisuje się właściwości nootropowe, choć nie spełniają wszystkich założeń nakreślonych przez autora tego pojęcia. Dotyczy to szczególnie stymulantów. Środki takie jak Adderall, czy Metylofenidat cieszą się ogromną popularnością wśród studentów i osób pałających się wymagającymi umysłowo profesjami, jednak nie są pozbawione toksyczności, ani skutków ubocznych (a wręcz mają ich całkiem pokaźny pakiet). Sprawia to, że są środkami prokognitywnymi, ale nie nootropowymi.

Co jest nootropem?

Przykłady:

Co nie jest nootropem?

Przykłady:

  • Kofeina
  • Amfetamina
  • Metylofenidat
  • Fenibut
  • Omega 3

Widzimy więc, że grupę środków, które obecnie wrzuca się do wora pod tytułem „nootropy” należałoby w rzeczywistości rozdzielić na środki nootropowe i nienootropowe środki prokognitywne. Dobrze jest znać różnicę pomiędzy tymi dwoma. W skrócie – lek nootropowy jest środkiem, który nie szkodzi, poprawia pamięć i zdolności poznawcze oraz wspiera kondycję układu nerwowego.

Czy warto stosować nootropy?

Jeśli tylko czujesz, że potrzebujesz poprawy pamięci, a Twój umysł nie pracuje tak wydajnie jak powinien, to jak najbardziej! Oczywiście wszelkie zaburzenia funkcji poznawczych mają swoją przyczynę i wysoce wskazane jest jej odnalezienie. Poszukiwania przyczyny problemów często są jednak długotrwałe, a w tym czasie środki nootropowe potrafią być bardzo pomocne. Niekiedy mechanizm działania odpowiednio dobranego preparatu pozwala nawet wspomóc w redukcji przyczyny osłabienia pracy mózgu. A takimi przyczynami mogą być np.: słabe krążenie mózgowe, zaburzenia poziomów neuroprzekaźników, dysfunkcje gospodarki energetycznej, czy też kiepska neuroplastyczność.

Czy nootropy są bezpieczne?

Jeśli mówimy o nootropach w pełnym tego słowa znaczeniu, to odpowiednio dobrane są bezpieczne. Jeśli nie są bezpieczne, to nie są nootropami, bo nie spełniają definicji. Oczywiście zawsze jest pewien margines błędu, ponieważ nawet gdy dana substancja ma bardzo niską częstotliwość skutków ubocznych, to gdy jej mechanizm działania nie będzie dopasowany do naszych indywidualnych potrzeb i predyspozycji, możemy czuć się gorzej.

Bardzo ważne jest, by dobierać nootropy indywidualnie. Ma to znaczenie nie tylko pod kątem bezpieczeństwa, ale i efektywności. Gdy zastosujemy środek poprawiający krążenie mózgowe, gdy te jest u nas zbyt słabe, to odczujemy wyraźną poprawę. Natomiast ten sam środek u osoby, która ma intensywne krążenie mózgowe nie zadziała lub wręcz spowoduje delikatne skutki uboczne, jak np. ból głowy. Na szczęście gdy zauważymy negatywne efekty, wystarczy dany środek odstawić i szukać czegoś, co lepiej dopasuje się do naszych potrzeb.

Nieco inaczej sprawa wygląda w przypadku środków prokognitywnych, które nie są stricte nootropami. Tutaj mowa między innymi o stymulantach, takich jak amfetamina i jej pochodne, fenyloetyloamina, metylofenidat lub geranium i pokrewne substancje (DMHA, AMP-C itp.). W tych przypadkach skutki uboczne są znacznie częstsze, a uwzględniają w szczególności nasilenie lęków, niepokój, drżenie rąk, rozkojarzenie, nadpobudliwość, kołatanie serca, zaburzenia snu, wzrost ciśnienia.

Kontrowersje budzą pewne środki, które mają już bogaty wachlarz opinii użytkowników, jednak w literaturze fachowej nadal brakuje dobrej jakości informacji na temat działania na ludziach lub jest ich bardzo mało. To, że dany środek nie ma jeszcze solidnych badań z udziałem na ludziach nie oznacza oczywiście, że jest niebezpieczny, ale niewiadoma zawsze pozostawia pewne ryzyko. Tutaj mowa na przykład o zaawansowanych pochodnych piracetamu, ampakinach i niektórych peptydach.

Jak dobierać nootropy?

Nie jest to łatwa sztuka, ponieważ wymaga zarówno znajomości własnego organizmu i swoich potrzeb, jak i mechanizmów działania różnych środków oraz tego co mają do zaoferowania. Niektórzy korzystają z takich narzędzi jak test Bravermana, jednak zazwyczaj lepszym pomysłem jest po prostu porządny wywiad. Wiele osób pewnie powie, że suplementację najlepiej jest dobierać na podstawie wyników badań, jednak w tym przypadku pole manewru jest ograniczone – nie mamy dużego wyboru, jeśli chodzi o ogólnodostępne badania pozwalające określić dlaczego spadają nam zdolności kognitywne. Tak więc kluczem do odpowiedniego doboru nootropów jest po prostu rozległa wiedza. Nie ma drogi na skróty!

Podsumowując, w kwestii nootropów jest trochę niedomówień, które mogą negatywnie wpływać na reputację tej grupy środków. Często spotkać się można z opiniami, że z nootropami trzeba uważać, ponieważ mogą mocno zaszkodzić. Otóż nie jest to prawda, ponieważ lek nootropowy z definicji jest bezpieczny, a jeśli nie jest, to nie jest nootropem. Prawdą jest jednak, że żeby czerpać z nich maksymalne korzyści, potrzebna jest spora doza wiedzy, zarówno na temat działania poszczególnych środków, jak i własnego organizmu. O ile w kwestii obserwacji organizmu musicie radzić sobie sami, to po wiedzę o nootropach zapraszam do mnie – w bliższej i dalszej przyszłości będzie się tu dużo działo!

https://pl.wikipedia.org/wiki/Leki_nootropowe

https://en.wikipedia.org/wiki/Corneliu_E._Giurgea

1 Komentarz

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *