Gotu Kola – adaptogen dla lepszej pamięci i gładszej skóry - gra na nerwach
Gotu Kola liście - Działanie ekstraktu wąkrotki azjatyckiej

Gotu Kola – adaptogen dla lepszej pamięci i gładszej skóry

Opublikowano 13 lipca 2019 przez Wojciech Nowosada

Adaptogeny to od pewnego czasu jedna z najpopularniejszych grup suplementów. Jednym z nich jest Gotu Kola – ziele wpływające na poprawę komfortu psychicznego i funkcji kognitywnych, ale też na estetykę. Przyjrzyjmy się bliżej działaniu tej roślinki.

Czym jest Gotu Kola?

Gotu Kola to tradycyjne ziele wywodzące się z Ajurwedy, ale znane również w Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TCM). Jej nazwa oznacza „cudowny eliksir życia”, a występuje głównie w Indiach i okolicznych rejonach. Niegdyś stosowana była głównie w ramach kuracji odmładzających ciało i umysł. I faktycznie, jej profil działania korzystnie wpływa zarówno na kondycję mózgu, na zdrowie organów wewnętrznych, jak i na estetyczne aspekty wyglądu zewnętrznego. Zaliczana jest do grupy adaptogenów, co oznacza, że poprawia tolerancję na warunki stresowe.

Gotu Kola często bywa kojarzona z innym zielem, Bacopa Monnieri. Ich działania na mózg są dość podobne, więc gdy celem jest tylko poprawa pamięci to bywają stosowane zamiennie (lub w parze), jednak to co wyróżnia Gotu Kola, to dodatkowy wpływ na syntezę kolagenu i jakość skóry. Warto zauważyć, że powiązanie pomiędzy tymi ziołami jest tak ścisłe, że niektóre nazwy odnoszą się do ich obojga, np. Brahmi.

Inne nazwy: Pennywort, Brahmi, Mandookaparni, Centella asiatica, Wąkrotka azjatycka.

Skład chemiczny

W liściach Gotu Kola znajduje się bardzo obfita ilość różnych substancji czynnych. Wśród nich wyróżnić możemy:

  • kwas azjatycki i azjatykozydy
  • triterpenoidy (w tym kwas ursolowy)
  • centellasaponiny
  • kwas madekasowy i madekasozydy
  • apigeninę
  • kwas rozmarynowy
  • kwercetynę i rutynę
  • … i wiele innych

Liście Gotu Kola - działanie adaptogenne wąkrotki azjatyckiej

Mechanizm działania Gotu Kola

Z racji tego, że jest to jeden z adaptogenów, zazwyczaj oczekuje się po niej redukcji stresu i poprawy samopoczucia. I faktycznie, nawet w badaniach na ludziach notowano ciekawe efekty. Korzyści widziano szczególnie w redukcji lęków, co jako jedno z nielicznych efektów może być odczuwalne bardzo szybko podczas suplementacji. W badaniu z 2000 roku (Bradwejn i wsp.) po jednorazowym podaniu 12 g tego ziela stwierdzono brak zmian w samopoczuciu, jednak poziom lęków wyraźnie się obniżył w porównaniu do placebo. W innym, dłuższym badaniu (Jana i wsp.), gdzie przez 60 dni przyjmowano dwa razy dziennie po jednej kapsułce z 500 mg ekstraktu zanotowano spadek lęków, mniejsze odczuwanie stresu, redukcję symptomów depresyjnych oraz poprawę koncentracji.

Efekty na kognicję znane są z badań na zwierzętach oraz z anegdotycznych doniesień użytkowników, natomiast z badań na ludziach znamy jedynie pojedyncze doniesienia. Z z tych zwierzęcych badań wiemy, że Gotu Kola ma wpływ na stymulację rozrostu neuronów poprzez aktywację ścieżek sygnalizacyjnych ERK1/2 i Akt. W badaniu na szczurach z eksperymentalnie wywołaną neurodegeneracją przez toksynę MPTP, zauważono że Gotu Kola (a konkretnie jej składnik madekasozyd) podnosiła stężenie czynnika BDNF, ale też częściowo przywracała stężenia dopaminy, podnosiła poziom glutationu i wykazywała ogólne działanie regeneracyjne.

Co wiemy z badań na ludziach? Przeprowadzono badanie na osobach starszych, gdzie przyjmowano ekstrakt Centella Asiatica w dawkach 250, 500 lub 750 mg dziennie przez 2 miesiące. W rezultatach zauważono, że suplement przyczynił się szczególnie do poprawy pamięci numerycznej i czasu reakcji w kontekście pamięci przestrzennej. Częściowo te efekty notowane były doraźnie, po 1h od pierwszej dawki, jednak przy dłuższej suplementacji się nieco rozszerzały i zyskiwały na sile. W tym badaniu również zaobserwowano pewną poprawę samopoczucia i uczucia spokoju, zarówno po 1, jak i 2 miesiącach suplementacji. Działanie doraźne na funkcje kognitywne według spekulacji badaczy może wynikać z wpływu na dopaminę i noradrenalinę korze przedczołowej (pamięć numeryczna) oraz na serotoninę i acetylocholinę w hipokampie (pamięć przestrzenna). Wpływ na wzrost monoamin w mózgu potwierdzono w eksperymentach na szczurach, przy czym zauważono też spadek kortykosteronu w krwiobiegu.

Działania wykraczające poza układ nerwowy

Gotu Kola ma bardzo korzystny wpływ na kondycję naczyń krwionośnych, gojenie ran oraz jakość skóry. Wynika to ze zdolności do hamowania enzymów degradujących kolagen oraz nasilania syntezy kolagenu.

Sprawniejsze gojenie ran i zapobieganie bliznom mają być wynikiem zarówno przyjmowania oralnego, jak i stosowania miejscowego w formie maści – Gotu Kola jest popularnym składnikiem wykorzystywanym w przemyśle kosmetycznym. Stosowana naskórnie ma tez działanie ochronne przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym, ponieważ hamuje apoptozę w tkance skórnej wywołaną promieniowaniem UV-B.

Składniki Wąkrotki azjatyckiej mają działanie przeciwzapalne. U szczurków z zapaleniem wywołanym LPS zauważono, że izolowane składniki tej rośliny hamują produkcję tlenku azotu, COX-2, prostaglandyn E2, TNF-alfa, IL-1beta oraz IL-6, co wynika z hamowania ekspresji NF-kappaB w makrofagach. Niegdyś Gotu Kolę stosowano również by zmniejszyć efekty gorączki, co wynika właśnie z działania przeciwzapalnego.

Może mieć działanie przeciwwrzodowe. Zauważono to w badaniu na szczurach, gdzie podawanie ekstraktu Gotu Kola przed podaniem alkoholu zmniejszało częstość rozwoju wrzodów żołądka o 58 do 82%. Wynikało to z działania przeciwzapalnego i wzmacniającego błony śluzowe.

Są też przesłanki wskazujące na poprawę mikrocyrkulacji i ogólną poprawę krążenia krwi, szczególnie w dolegliwościach cukrzycowych. Wynika to częściowo z wzmocnienia naczyń krwionośnych, dzięki poprawie gospodarki kolagenem.

Skutki uboczne, synergie i interakcje

Działanie na układ nerwowy jest podobne do działania Bacopa Monnieri. Ciężko powiedzieć czy zachodzi między tymi dwoma ziołami wyraźna synergia, jednak często są one stosowane razem w założeniu, że w pewnym stopniu wzajemnie uzupełniają swoje działania.

Wąkrotka wykazuje dość silną synergię z witaminą E, ponieważ usprawnia recykling tej witaminy, co przekłada się na dużo większą wydajność działania przeciwutleniającego.

Skutki uboczne są bardzo rzadkie, Gotu Kola jest zielem bezpiecznym dla człowieka. Jeśli już niepożądane skutki są notowane, to może to być spadek ciśnienia tętniczego, ból głowy lub rozdrażnienie. Wystarczy wtedy zaprzestać stosowania.

Gotu Kola może hamować aktywność izoenzymów CYP2C9, CYP2D6 oraz CYP3A4, więc jeśli są przyjmowane jakieś leki, konieczne jest sprawdzenie, czy nie są metabolizowane przez właśnie te enzymy.

Dawkowanie Gotu Kola

Działanie Wąkrotki wymaga czasu, by przynieść wyraźnie zauważalne efekty, a odnosi się to i do aspektów neurologicznych, i kwestii kolagenowych. Toteż gdy nastawiamy się na suplementację, warto zakładać minimum 2 miesiące, ponieważ efekty nasilają się w czasie, choć niektóre z nich w lekkim stopniu są notowane od pierwszej porcji.

Bazując na obserwacjach z badań, jeśli chcemy uzyskać maksimum efektów, to skuteczna dawka wynosi około 750-1000 mg ekstraktu dziennie, w jednej lub dwóch porcjach. Jeśli celem jest głównie poprawa samopoczucie, a w mniejszym stopniu poprawa funkcji kognitywnych, to możliwe jest odczuwalne działanie przy nieco niższych dawkach i w krótszym czasie.

W przypadku stosowania liści ciętych, najczęściej stosuje się napar z 1-2 łyżeczek, raz lub dwa razy dziennie.

Podsumowując, Gotu Kola to ciekawa roślina, a sprawdzić się może szczególnie w celu ogólnego odmładzania organizmu. Właściwości ma dość subtelne, jednak kompleksowe, wpływając na dobre samopoczucie, lekką poprawę kognicji, sprawności układu krążenia i jakości skóry, a także działając przeciwzapalnie.

Źródła:

  • Bradwejn J et al. „A double-blind, placebo-controlled study on the effects of Gotu Kola (Centella asiatica) on acoustic startle response in healthy subjects.” J Clin Psychopharmacol. 2000 Dec;20(6):680-4.
  • Jana U et al. „A clinical study on the management of generalized anxiety disorder with Centella asiatica.” Nepal Med Coll J. 2010 Mar;12(1):8-11.
  • Oraphan Wanakhachornkrai et al. „Neuritogenic effect of standardized extract of Centella asiatica ECa233 on human neuroblastoma cells” BMC Complement Altern Med. 2013; 13: 204.
  • Jintanaporn Wattanathorn et al. „Positive modulation of cognition and mood in the healthy elderly volunteer following the administration of Centella asiatica” Journal of Ethnopharmacology 116 (2008) 325–332
  • Chen Y et al. „[Effects of total triterpenes of Centella asiatica on the corticosterone levels in serum and contents of monoamine in depression rat brain].
  • Maquart FX et al. „Stimulation of collagen synthesis in fibroblast cultures by a triterpene extracted from Centella asiatica.” Connect Tissue Res. 1990;24(2):107-20.
  • An IS et al. „Titrated extract of Centella asiatica provides a UVB protective effect by altering microRNA expression profiles in human dermal fibroblasts.” Int J Mol Med. 2012 Nov;30(5):1194-202.
  • Won JH et al. „Anti-inflammatory effects of madecassic acid via the suppression of NF-kappaB pathway in LPS-induced RAW 264.7 macrophage cells.” Planta Med. 2010 Feb;76(3):251-7.
  • Cheng CL, Koo MW „Effects of Centella asiatica on ethanol induced gastric mucosal lesions in rats.” Life Sci. 2000 Oct 13;67(21):2647-53.
  • Pan Y et al. „In vitro modulatory effects on three major human cytochrome P450 enzymes by multiple active constituents and extracts of Centella asiatica.” J Ethnopharmacol. 2010 Jul 20;130(2):275-83.
  • https://examine.com/supplements/centella-asiatica/

Brak komentarzy

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *